چاپ سیلک چیست؟
چاپ سیلک (Silkscreen Printing) یا چاپ اسکرین یکی از قدیمیترین و رایجترین روشهای چاپ دستی و صنعتی است که در آن از یک توری با مش خاص بهعنوان واسطهای برای انتقال جوهر به سطح چاپی استفاده میشود. در این روش، طرح مورد نظر روی یک شابلون (قالب توری) ایجاد میشود و سپس جوهر از طریق فضاهای باز این شابلون با فشار کاردک روی سطح چاپ میشود.
در گذشته از ابریشم طبیعی برای ساخت توری استفاده میشد، به همین دلیل به آن چاپ سیلک گفته میشود. امروزه این توریها معمولاً از جنس پلیاستر یا نایلون هستند.
مراحل اجرای چاپ سیلک
1. طراحی گرافیکی
در اولین مرحله، طرح مورد نظر با استفاده از نرمافزارهای گرافیکی (مانند Illustrator یا Corel Draw) طراحی و آماده چاپ میشود. این طرح باید در فرمت تکرنگ یا تفکیکشده رنگی آماده شود تا مناسب انتقال روی شابلون باشد.
2. ساخت شابلون
شابلون در چاپ سیلک از یک قاب چوبی یا آلومینیومی تشکیل شده که توری چاپ روی آن کشیده شده است. برای ساخت شابلون:
- ابتدا توری را با لاک حساس به نور (امولسیون) آغشته میکنند.
- سپس طرح طراحیشده روی فیلم نگاتیو چاپ شده و روی شابلون قرار میگیرد.
- شابلون در معرض نور UV قرار میگیرد. نواحی نور ندیده حل میشوند و باقی نقاط تثبیت میگردند.
- شابلون شستشو داده میشود تا بخشهایی که طرح در آن وجود دارد باز شوند.
3. آمادهسازی سطح چاپ
سطح مورد نظر که میتواند پارچه، مقوا، شیشه، چوب، پلاستیک یا فلز باشد، باید تمیز، خشک و بدون چربی باشد تا چاپ با کیفیت انجام شود.
4. عملیات چاپ
- شابلون روی سطح چاپی قرار میگیرد.
- جوهر مخصوص چاپ سیلک در بالای شابلون ریخته میشود.
- با یک کاردک (راکِل)، جوهر با فشار از روی طرح عبور داده میشود و از قسمتهای باز توری عبور میکند و به سطح زیرین منتقل میشود.
- شابلون برداشته شده و چاپ نهایی خشک میشود.
5. خشککردن و تثبیت
بسته به نوع جوهر استفادهشده (بر پایه آب، پلاستیزول یا UV)، چاپ ممکن است با هوای گرم، اتو پرس، تونل خشککن یا نور UV خشک و تثبیت شود.
مزایای چاپ سیلک
- هزینه پایین در تیراژ بالا: برای سفارشهای حجیم، بسیار مقرونبهصرفه است.
- کیفیت رنگ بالا: رنگها در این روش غلیظ و براق هستند و جلوهای خاص به طرح میدهند.
- امکان چاپ روی سطوح متنوع: مانند پارچه، چوب، فلز، شیشه، مقوا، پلاستیک و غیره.
- مقاومت بالا: چاپ بهدستآمده معمولاً در برابر شستوشو، خراش و آفتاب مقاوم است.
- قابلیت چاپ روی ابعاد بزرگ: برای بنرها، تیشرتها، کیسههای پارچهای و غیره.
معایب چاپ سیلک
- زمانبر بودن آمادهسازی: ساخت شابلون برای هر طرح جداگانه لازم است.
- عدم صرفه اقتصادی برای تیراژ کم: هزینه ساخت شابلون برای سفارشهای محدود زیاد است.
- محدودیت در چاپ چند رنگ: چاپ هر رنگ نیاز به شابلون جداگانه دارد و تنظیم دقیق موقعیت چاپ ضروری است.
- نیاز به تجهیزات و فضای کارگاهی: اگرچه ساده است، اما نیازمند میز، شابلون، خشککن، راکل و غیره است.
انواع جوهر مورد استفاده در چاپ سیلک
- جوهر پایه آب: مناسب برای پارچههای نخی، تنفسپذیر و زیستمحیطی.
- جوهر پلاستیزول: ماندگاری بالا، مناسب برای چاپهای صنعتی و ورزشی.
- جوهر UV: برای چاپ سریع و فوری، مخصوص سطوح غیرقابل جذب.
- جوهر PVC یا لاکی: برای چاپ روی پلاستیک، فلز، شیشه و…
کاربردهای چاپ سیلک
| حوزه | کاربرد |
|---|---|
| تبلیغات | چاپ روی بنر، پلاکارد، لیوان، تیشرت تبلیغاتی |
| پوشاک | چاپ روی تیشرت، هودی، کیف پارچهای، ماسک پارچهای |
| بستهبندی | چاپ لوگو یا اطلاعات روی جعبهها، ساک دستی |
| هنری | ساخت تابلوهای هنری، پوسترهای خاص، کارهای دستی |
| صنعتی | چاپ روی پنل دستگاهها، علائم صنعتی، قطعات مکانیکی |
چاپ سیلک دستی یا اتوماتیک؟
- چاپ دستی: مناسب برای کارگاههای کوچک، تیراژ پایین، انعطافپذیرتر در طراحی.
- چاپ اتوماتیک: سرعت بالا، دقت مکانیکی، مناسب برای خطوط تولید بزرگ و چاپ انبوه.
تفاوت چاپ سیلک با سایر روشها
| ویژگی | چاپ سیلک | چاپ دیجیتال | چاپ تامپو |
|---|---|---|---|
| سطح چاپ | متنوع (صاف) | محدود (صاف) | بسیار متنوع (صاف، منحنی) |
| هزینه در تیراژ پایین | بالا | پایین | متوسط |
| چاپ چند رنگ | دشوارتر | آسانتر | آسانتر |
| کیفیت چاپ | بالا و مات | متوسط و شفاف | بالا و دقیق |
| سرعت چاپ | بالا در چاپ صنعتی | پایین | بالا در اتوماتیک |
جمعبندی
چاپ سیلک یکی از روشهای پرکاربرد و مؤثر در صنعت چاپ است که به دلیل کیفیت بالا، تنوع سطح چاپی و هزینه مناسب در تیراژ بالا، همچنان یکی از انتخابهای اصلی تولیدکنندگان، برندها و طراحان هنری است. اگرچه اجرای آن نیازمند شابلون و آمادهسازی اولیه است، اما نتیجه نهایی بسیار حرفهای، مقاوم و خیرهکننده خواهد بود.
