در دنیای چاپ صنعتی و تبلیغاتی، روشهای مختلفی برای انتقال طرح بر روی سطوح گوناگون وجود دارد. یکی از قدیمیترین، دقیقترین و در عین حال اقتصادیترین این روشها چاپ سیلک اسکرین (Silk Screen Printing) است.
اگر میخواهید بدانید چاپ سیلک دقیقاً چیست، چگونه انجام میشود و چه کاربردهایی دارد، در این مقاله از وبسایت Ruvinco همراه ما باشید تا از صفر تا صد این تکنیک را بشناسید.
چاپ سیلک چیست؟
چاپ سیلک یا چاپ اسکرین، روشی است که در آن جوهر از طریق توری ظریف (معمولاً از جنس پلیاستر) بر روی سطح مورد نظر منتقل میشود.
در واقع، طرح مورد نظر بر روی توری قالببندی میشود، بخشهای غیرقابل چاپ مسدود و فقط نواحی مورد نظر باز میمانند تا رنگ از آن عبور کند.
این روش در ابتدا با پارچههای ابریشمی انجام میشد (به همین دلیل به آن Silk Printing گفته میشود) اما امروزه از توریهای مصنوعی بسیار دقیق استفاده میشود.
تاریخچه کوتاه چاپ سیلک
چاپ سیلک یا چاپ اسکرین یکی از قدیمیترین شیوههای چاپ در جهان است؛ روشی که ریشههای آن به بیش از هزار سال پیش در شرق آسیا برمیگردد. نخستین نمونههای شناختهشده از چاپ سیلک در چین باستان دیده میشود؛ جایی که هنرمندان با استفاده از پارچههای ابریشمی نازک و قالبهای چوبی، طرحهای تزئینی را روی پارچه و کاغذ منتقل میکردند.
در آن دوران، جوهرهای طبیعی از گیاهان و مواد معدنی تهیه میشد و انتقال رنگ با برس یا کاردک انجام میگرفت.
در قرن دهم میلادی، این تکنیک از چین به ژاپن و سپس به سایر کشورهای آسیایی از جمله هند و ایران راه یافت. هنرمندان ژاپنی در این دوره، با افزودن مهارتهای خاص در ساخت توریهای دقیقتر و کنترل رنگ، کیفیت چاپ را تا حد زیادی افزایش دادند. در ایران نیز در دوران صفویه، برخی از شیوههای چاپ پارچه مانند قلمکار و چاپ توری، شباهتهای زیادی با اصول چاپ سیلک امروزی داشتند.
با آغاز قرن بیستم و گسترش صنعت چاپ در اروپا و آمریکا، چاپ سیلک از قالب سنتی خود خارج شد و بهعنوان یک روش صنعتی شناخته شد. در سال ۱۹۰۷، فردی به نام ساموئل سایمون (Samuel Simon) در انگلستان برای اولینبار فناوری چاپ سیلک را ثبت اختراع کرد. او از توریهای ابریشمی طبیعی برای انتقال جوهر استفاده میکرد و توانست کیفیت چاپ روی سطوحی مانند شیشه، فلز و چرم را بالا ببرد.
اما تحول بزرگ چاپ سیلک در دهه ۱۹۳۰ میلادی رخ داد، زمانی که توریهای ابریشمی جای خود را به توریهای مصنوعی از جنس نایلون و پلیاستر دادند. این تغییر انقلابی باعث شد چاپ سیلک صنعتی دقت، دوام و سرعت بسیار بیشتری پیدا کند. از آن زمان، چاپ سیلک بهتدریج وارد حوزههای مختلفی شد؛ از چاپ پارچه و لباس گرفته تا صنعت الکترونیک، خودرو و بستهبندی.
در ایران، چاپ سیلک از دهه ۴۰ شمسی وارد حوزه تولیدات صنعتی شد. در ابتدا بیشتر در کارگاههای کوچک برای چاپ روی پارچه، نایلون و لیوان استفاده میشد، اما با گذشت زمان و توسعه ماشینآلات چاپ صنعتی، شرکتهای ایرانی توانستند دستگاههای چاپ سیلک دستی، نیمهاتوماتیک و تماماتوماتیک را تولید کنند.
امروزه چاپ سیلک در کشور ما نهتنها بهعنوان یک روش اقتصادی و دقیق برای تولید انبوه محصولات تبلیغاتی شناخته میشود، بلکه بخش مهمی از صنایع بستهبندی، تولید لوازم خانگی، تجهیزات صنعتی و محصولات تزئینی را نیز پوشش میدهد.
در حال حاضر شرکتهایی مانند Ruvinco با استفاده از فناوری روز و طراحیهای مهندسیشده، توانستهاند دستگاههای چاپ سیلک ایرانی را با کیفیت رقابتپذیر جهانی تولید کنند. این دستگاهها علاوه بر دقت بالا، دوام و خدمات پس از فروش مناسب، نیاز صنایع مختلف را از چاپهای ساده تبلیغاتی تا چاپ دقیق روی قطعات فنی برطرف میکنند.
به زبان ساده، چاپ سیلک از یک هنر سنتی شرقی به فناوری مدرن صنعتی تبدیل شده است؛ فناوریای که هنوز هم پس از گذشت قرنها، جایگاه خود را در میان دهها روش چاپی دیگر حفظ کرده است.
اجزای اصلی چاپ سیلک
برای انجام چاپ سیلک، چند ابزار کلیدی لازم است:
- توری چاپ (Screen Mesh):
از جنس پلیاستر یا نایلون است و تراکم آن بسته به دقت کار انتخاب میشود. - فریم یا چهارچوب:
توری روی یک قاب آلومینیومی یا چوبی کشیده میشود تا کاملاً صاف و محکم باشد. - امولسیون نوری (Photo Emulsion):
ماده حساس به نور که برای انتقال طرح روی توری استفاده میشود. - راکل یا اسکوییجی (Squeegee):
ابزاری لاستیکی که رنگ را از روی توری عبور میدهد. - دستگاه چاپ سیلک:
در مدلهای دستی، نیمهاتوماتیک و اتوماتیک وجود دارد که دقت و سرعت کار را بالا میبرد.
مراحل چاپ سیلک از صفر تا صد
بیایید قدمبهقدم با فرآیند چاپ سیلک آشنا شویم:
۱. طراحی طرح چاپی
ابتدا طرح مورد نظر در نرمافزارهای طراحی مانند CorelDRAW یا Adobe Illustrator آماده و سیاهوسفید خروجی گرفته میشود. این طرح باید با دقت بالا و در اندازه واقعی باشد.
۲. آمادهسازی شابلون
توری روی قاب کشیده میشود و سطح آن با امولسیون نوری پوشانده میشود. پس از خشک شدن، طرح طراحیشده روی فیلم شفاف قرار گرفته و با نور ماوراء بنفش نوردهی میشود.
بخشهایی از امولسیون که زیر طرح قرار دارند، شسته میشوند و نواحی باز برای عبور جوهر باقی میمانند.
۳. نصب شابلون روی دستگاه
شابلون آمادهشده روی میز دستگاه چاپ سیلک نصب و تراز میشود. بسته به نوع سطح، ممکن است از نگهدارنده خلأ یا گیرههای خاص استفاده شود.
۴. انتخاب رنگ و آمادهسازی مرکب
مرکب یا جوهر چاپ با توجه به جنس سطح انتخاب میشود:
برای فلز، پلاستیک، شیشه، چوب یا پارچه جوهرهای متفاوتی استفاده میشود تا بهترین چسبندگی و دوام حاصل شود.
۵. چاپ طرح
راکل روی سطح توری کشیده میشود و رنگ از نواحی باز عبور کرده و طرح را روی سطح منتقل میکند. در چاپ چندرنگ، این فرآیند برای هر رنگ جداگانه تکرار میشود.
۶. خشککردن و تثبیت رنگ
بعد از چاپ، قطعات از تونل خشککن یا هوای گرم عبور میکنند تا رنگ کاملاً تثبیت شود. در بعضی موارد برای دوام بیشتر از فر پخت حرارتی یا UV استفاده میشود.
انواع دستگاه چاپ سیلک
دستگاههای چاپ سیلک در چند مدل مختلف تولید میشوند:
🔹 چاپ سیلک دستی
برای کارگاههای کوچک و تولیدات محدود مناسب است. قیمت پایین، سادگی و تعمیر آسان از مزایای آن است.
🔹 چاپ سیلک نیمهاتوماتیک
حرکت راکل و شابلون بهصورت خودکار انجام میشود و سرعت چاپ افزایش مییابد. مناسب تیراژ متوسط و تولید صنعتی سبک.
🔹 چاپ سیلک تماماتوماتیک
دارای سیستم تغذیه خودکار، خشککن سریع و کنترل دقیق فشار است. برای تولید انبوه و کار صنعتی در کارخانهها استفاده میشود.
کاربرد چاپ سیلک در صنایع مختلف
چاپ سیلک تقریباً در هر صنعتی ردپایی دارد. برخی از کاربردهای مهم آن:
- چاپ روی قطعات پلاستیکی، فلزی و شیشهای
- چاپ روی ظروف بستهبندی و درب بطریها
- چاپ روی تابلوهای تبلیغاتی و کارتهای هدیه
- چاپ روی مدارات الکترونیکی و قطعات خودرو
- چاپ روی پارچه، کیف، تیشرت و لباسهای تبلیغاتی
به همین دلیل چاپ سیلک به عنوان چاپ همهکاره شناخته میشود.
مزایای چاپ سیلک
- دقت بالا و کیفیت یکنواخت
- امکان چاپ روی هر نوع سطح صاف یا منحنی
- ماندگاری رنگ در برابر شستوشو و حرارت
- هزینه پایین در تیراژ بالا
- قابل اجرا در رنگهای خاص و جوهرهای ویژه (UV، متالیک و …)
مقایسه چاپ سیلک با سایر روشهای چاپ
| ویژگیها | چاپ سیلک | چاپ دیجیتال | چاپ افست |
|---|---|---|---|
| هزینه اولیه | پایین | بالا | بالا |
| سرعت چاپ | متوسط تا بالا | سریع | بسیار بالا |
| قابلیت چاپ روی سطوح خاص | دارد | محدود | ندارد |
| ماندگاری رنگ | بسیار بالا | متوسط | بالا |
| مناسب تیراژ | متوسط تا بالا | پایین | بسیار بالا |
نکات مهم برای موفقیت در چاپ سیلک
- استفاده از توری و راکل باکیفیت
- تنظیم دقیق فشار و زاویه راکل
- استفاده از جوهرهای مخصوص هر جنس
- کنترل دمای خشککن برای جلوگیری از تغییر رنگ
- تمیزکاری منظم شابلونها بعد از هر نوبت چاپ
اشتباهات رایج در چاپ سیلک
- نوردهی بیش از حد یا کمتر از حد در مرحله ساخت شابلون
- استفاده از جوهر نامناسب برای جنس سطح
- عدم تراز بودن توری با سطح کار
- خشک نکردن کامل قبل از بستهبندی
- ناهماهنگی در چاپ چندرنگ و جابجایی طرح
آموزش چاپ سیلک در Ruvinco
در مجموعه Ruvinco ما علاوه بر تولید دستگاههای چاپ سیلک دستی و نیمهاتوماتیک، دورههای آموزشی تخصصی نیز برگزار میکنیم.
این دورهها شامل:
- آموزش ساخت شابلون
- تنظیم دستگاه و فرآیند چاپ
- کار با رنگها و مرکبها
- نگهداری و سرویس دستگاه
تمام آموزشها بهصورت عملی در کارگاه انجام میشود تا کارآموز بعد از پایان دوره بتواند بهصورت مستقل کار چاپ سیلک را شروع کند.
خدمات چاپ سیلک روینکو
شرکت Ruvinco با سالها تجربه در زمینه چاپ صنعتی، خدمات چاپ سیلک را با بالاترین کیفیت ارائه میدهد:
- چاپ دقیق چندرنگ بدون انحراف
- چاپ روی سطوح منحنی و凹凸دار
- استفاده از رنگهای مقاوم حرارتی و UV
- طراحی، ساخت و چاپ نمونه صنعتی
جمعبندی
چاپ سیلک یکی از دقیقترین و اقتصادیترین روشهای چاپ است که در صنایع گوناگون کاربرد دارد.
اگر قصد دارید وارد دنیای چاپ صنعتی شوید یا برای تولیدات خود به چاپ دقیق و بادوام نیاز دارید، چاپ سیلک میتواند بهترین انتخاب باشد.
نتیجه گیری
اگر شما هم به دنبال خرید دستگاه چاپ سیلک حرفهای یا دریافت خدمات چاپ صنعتی باکیفیت هستید،
Ruvinco آماده است تا از طراحی تا تولید در کنار شما باشد.
برای مشاوره و سفارش، همین حالا با کارشناسان ما تماس بگیرید یا صفحه دستگاه چاپ سیلک Ruvinco را ببینید.
